Τα τσιμπήματα της μέλισσας και της σφήκας μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις. Η ευαισθητοποίηση σε αλλεργιογόνα της μέλισσας ή της σφήκας προϋποθέτει προηγούμενη επαφή με το αλλεργιογόνο, δηλαδή προηγούμενο τσίμπημα. Υπολογίζεται ότι περίπου το 30% των ενηλίκων που θα τσιμπηθούν από μέλισσα ή σφήκα θα έχει ευαισθητοποιηθεί έναντι του δηλητηρίου τους τρεις μήνες μετά τον νυγμό. Η ευαισθητοποίηση συχνά είναι παροδική, ιδιαίτερα σε ασθενείς που δεν έχουν ιστορικό αντίδρασης. Η πιθανότητα εμφάνισης συστηματικής αντίδρασης μετά από τσίμπημα μέλισσας ή σφήκας σε ευαισθητοποιημένο ασθενή κυμαίνεται ανάλογα με το ιστορικό και την ηλικία του.

Oι αντιδράσεις μετά από τσίμπημα μέλισσας ή σφήκας διακρίνονται σε τοπικές και συστηματικές. Στις τοπικές αντιδράσεις τα συμπτώματα περιορίζονται γύρω από το σημείο του τσιμπήματος. Τα δηλητήρια των υμενοπτέρων περιέχουν ουσίες που ευθύνονται για τον πόνο, το κάψιμο, τη φαγούρα, την ερυθρότητα και το πρήξιμο που φυσιολογικά ακολουθούν το τσίμπημα. Η φυσιολογική αντίδραση δεν ξεπερνά σε διάμετρο τα 1-5 εκ., εμφανίζεται λίγα λεπτά μετά το τσίμπημα και υποχωρεί μέσα σε λίγες ώρες ή το πολύ σε 1-2 ημέρες.

Στις μεγάλες τοπικές αντιδράσεις η διάμετρος ξεπερνά τα 10 εκ. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι τις πρώτες ώρες η αντίδραση φαίνεται φυσιολογική και μετά τις πρώτες 6 ώρες αρχίζει η σταδιακή της επέκταση, η οποία μπορεί να κρατήσει για 24-48 ώρες. Γενικά, οι μεγάλες τοπικές αντιδράσεις σπάνια μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα, με εξαίρεση ίσως την περίπτωση όπου το τσίμπημα γίνεται σε τέτοιο σημείο που απειλεί τις αεροφόρες οδούς ή προκαλεί μεγάλη πίεση στους γύρω ιστούς.

Στις συστηματικές αντιδράσεις παρατηρούνται συμπτώματα από ένα ή περισσότερα όργανα ή συστήματα του οργανισμού, μακριά από το σημείο του τσιμπήματος. Ο χρόνος που μεσολαβεί από το τσίμπημα μέχρι την εκδήλωση των συμπτωμάτων κυμαίνεται από ελάχιστα λεπτά έως μία ώρα. Οι εκδηλώσεις μπορεί να είναι από το δέρμα (ερυθρότητα, καντήλες, πρήξιμο), το αναπνευστικό (βήχας, δυσκολία στην αναπνοή, βράχνιασμα), το γαστρεντερικό (πόνος στην κοιλιά, διάρροια, έμετος), το κυκλοφορικό (ζάλη, υποτονία, λιποθυμία, ανακοπή) κα. Είναι προφανές ότι πολλά από τα παραπάνω μεμονωμένα ή σε συνδυασμό εμπίπτουν στον ορισμό της αναφυλαξίας.

Θεραπεία εκλογής για την πρόληψη των συστηματικών αλλεργικών αντιδράσεων μετά τσίμπημα μέλισσας ή σφήκας είναι η ανοσοθεραπεία. Η ανοσοθεραπεία ενδείκνυται σε ευαισθητοποιημένους ασθενείς με ιστορικό προηγούμενης συστηματικής αντίδρασης. Η ανοσοθεραπεία γίνεται με τη χορήγηση δόσεων δηλητηρίου μέλισσας ή σφήκας με υποδόρια ένεση μία φορά τον μήνα. Η ανοσοθεραπεία διαρκεί κατά κανόνα 5 έτη, αν και σε κάποιες ομάδες ασθενών, όπως οι ασθενείς με ιστορικό πολύ σοβαρών αντιδράσεων, συνεχίζεται δια βίου. Σημαντικό κομμάτι της πρόληψης αποτελεί και η συνταγογράφηση αυτοενιέμενης αδρεναλίνης σε ασθενείς με κίνδυνο αναφυλαξίας. Οι ασθενείς αυτοί θα πρέπει να εκπαιδευτούν στο πότε και πώς γίνεται η χορήγησή της.

 

Ⓒ INFOLYSiS 2018 | All Rights Reserved